Niels Bachofner•3 jaar geleden Goed dat het online participatieplatform (Houten praat mee) wordt ingezet om dit plan te toetsen bij inwoners. Er is een ‘vitale coalitie’ gevormd om van het centrum iets moois te gaan maken. Op welke manier zijn jongeren in deze coalitie vertegenwoordigd? Zij nemen in onze samenleving een belangrijke plaats in en hebben de toekomst. Bovendien hebben zij vaak goede en creatieve ideeën. Het is duidelijk dat het hier nog een conceptplan betreft. Toch moet mij van het hart dat ik het document, wat nu gedeeld wordt, nog niet geschikt vind voor de fase ‘afronding en laatste reactiemogelijkheid’. Wat is het doel van dit plan? Wat is de status? Is het een visiestuk, een beleidsstuk of beide? Wordt het plan geagendeerd voor de raad? Op basis van dit document lijkt het me voor inwoners lastig om goede en volledige feedback te geven en voor het college onmogelijk om tot een besluit te komen, laat staan om het plan te agenderen voor de raad. Ik zal toelichten waarom ik dit vind en daarbij ook per hoofdstuk verder ingaan op de inhoud. Het is niet negatief en belerend bedoeld, maar eerlijk en positief kritisch.Eerste indrukIn mijn perceptie moet een document (zelfs een conceptversie) dat met inwoners gedeeld wordt er verzorgd uitzien. Dat nodigt uit om te lezen en draagt bij aan het voorkomen van mogelijke onduidelijkheden. Dit document oogt slordig en dat vind ik jammer. Al in het voorwoord staan de nodige typefouten. Dit geeft de indruk dat het ‘afgeraffeld’ is. De opmaak van koppen en tabellen is niet consequent. Harde enters ontbreken en de tabellen staan niet netjes onder elkaar. Het lijkt erop dat er fragmenten uit het grotere plan zijn geknipt en geplakt. In het document wordt regelmatig verwezen naar onderzoeken en andere bronnen. Echter, nergens is een bronvermelding of bijlage opgenomen. Die informatie vind ik wel essentieel om een goed beeld te krijgen van de keuzes die gemaakt worden en om tot een zuiver oordeel te kunnen komen.StructuurDe volgorde van hoofdstukken vind ik enigszins onlogisch. Het document begint gelijk met het toelichten van de acties. Daarna komen de onderzoeksresultaten, analyse, weer onderzoeksresultaten en visie. Persoonlijk zou ik het logischer vinden om eerst in te gaan op de onderzoeksvraag, daarna op de analyse en onderzoeksresultaten en concluderend af te sluiten met het toelichten van de gekozen acties en toekomstvisie. Wellicht hoort de gekozen structuur bij een actieplan, dat weet ik niet.Toelichting actiesDe tekst verwijst naar “inzichten en de visie die daaruit voort is gekomen” en “het feitenfundament”. Ik zou deze informatie als lezer willen inzien, maar er is geen verantwoording, literatuurverwijzing, bijlage etc. over opgenomen. De 4 gekozen hoofdthema’s (bruisend, sfeervol, Houtens en efficiënt) lijken me passend en allesomvattend. Deze thema’s worden kort en duidelijk toegelicht. Het aanstellen van een kwartiermaker vind ik een goed idee. Er wordt een verwachting gegeven hoe het fysieke centrum er bij voorkeur komt uit te zien: “Het centrum is een duurzaam en groen stadscentrum met ruimte voor ontmoeting en een mix aan functies. Het is een mooi en veilig begin- en eindpunt voor een fietstocht door het buitengebied en er is voornamelijk lokale retail en dienstverlening te vinden in een compact en overzichtelijk centrum.” Deze verwachting vind ik aantrekkelijk. Slim om de acties in een tijdslijn uiteen te zetten. De tabellen vind ik hier wel slordig en onduidelijk. Er staat in de linker kolom steeds ‘onderwerp’. Welk onderwerp? Dat moet je als lezer nu zelf bedenken. Een pijl zou handig zijn om de volgorde te benadrukken. Bij de acties voor het fysieke centrum wordt veel ingezet op vergroening. Dit vind ik mooi, maar naar mijn mening is dit nog niet voldoende om het centrum levendiger te maken. Doortrekken van de groenzones d.m.v. een stadspark kan mooi zijn. Wel belangrijk hierbij is om ervoor te waken dat er juist een extra natuurlijke border ontstaat tussen de verschillende delen van het centrum. Eenheid is belangrijk en Het Rond moet een plein blijven. In de reacties van inwoners wordt veel geschreven over de saaie architectuur en de grauwe kleuren. In de acties wordt dit niet concreet opgenomen. Waarom niet? Kleur bijvoorbeeld de gevels aan het Rond. Houten moet te allen tijde fietsstad nummer 1 zijn. Goed dat dit niet vergeten wordt. Toevoegen van de Fietsersbond aan de vitale coalitie zou ik een goed idee vinden. Het nieuwe multifunctioneel centrumgebouw zou naar mijn mening een prachtige verrijking zijn voor Houten. Ook hier wordt een verwachting gegeven: “In het multifunctionele gebouw komt alles samen; de ontmoetingen, informatie en advies, voorstellingen en workshops voor jong tot oud. Daarnaast ziet het gebouw er van buiten ook zo aantrekkelijk uit dat veel mensen alleen daarom al een kijkje binnen nemen en dan ontdekken wat er eigenlijk allemaal te doen is in het centrum. Het is de verbindende plek in Houten en het zorgt naast de evenementen voor een mooie programmering voor de Houtenaren.” Een mooie verwachting wat mij betreft. Goed dat men is afgestapt van de naam ‘Forum Aan de Slinger’. Er is al een straatnaam met de naam Forum in Houten. Dit multifunctionele gebouw moet een plek worden van- en voor alle Houtenezen en Houtenaren, waar cultuur kan worden opgesnoven en maatschappelijke instellingen laagdrempelig bereikbaar zijn. De geformuleerde acties zijn hier helder. Betrek bij de ontwikkeling alle inwoners vanaf het eerste moment. Kom dus niet al met een ontwerp en laat mensen daarover participeren, maar betrek bijvoorbeeld kinderen (project op scholen) bij het ontwerp van het gebouw. Een creatieve architect en kunstenaar zouden dit moeten kunnen. Het past ook bij Houten (zie kindertekeningen bij brandweerkazerne en fietstunnel Vlierweg). Ik zie een kunstzinnig en interactief gebouw voor me. Interactie kun je bijvoorbeeld bereiken door kindertekeningen, teksten van inwoners (dorpsdichter?) etc. op het gebouw te projecteren. Nieuwe/ sociale media kunnen hierbij een rol spelen. Wellicht in combinatie met een nieuwe gemeente Houten app? Met betrekking tot de functies van het centrum vind ik het een goed idee om een zaterdagmarkt proberen toe te voegen. Dit zorgt voor gezelligheid en trekt publiek. Houten als fietsstad zou hier ook nog wat verder uitgewerkt kunnen worden. Beschrijf ook de relatie met het Houtens DNA. Hoe komen zaken als veiligheid, interactie, nabuurschap etc. terug in het centrum? De acties voor functies van het centrum vind ik wel erg summier. Ik vind dat de functie wonen bijvoorbeeld uitgebreider zou moeten worden uitgewerkt. Woningen voor welke doelgroep? Hoe passend bij Houtens DNA? Wat gebeurt er met de huidige woningen? Moet er worden gesloopt? Willen we dat? Kunnen leegstaande winkelpanden tijdelijk ingericht worden als woonstudio (Kijk bijvoorbeeld in Leidsche Rijn Centrum Noord)? Bij programmering wordt er benadrukt dat er voor iedereen aantrekkelijke activiteiten georganiseerd moeten kunnen worden. Prima natuurlijk! Het Rond kan best wat kleur en kunst gebruiken. Ik denk aan een street art festival (ook aantrekkelijk voor jeugd). Hoe tof zou het zijn als alle groepen 8 van de Houtense basisscholen elk jaar een reusachtige stoepkrijttekening zouden maken op het plein. Ook leuk om een fototentoonstelling in het centrum te hebben op verschillende locaties in de buitenlucht. Laat het carillon nieuwe melodieën afspelen. Wethouder Frowijn kwam al eens met dit idee. Wellicht kun je hier ook een Houtens Muziek Collectief bij betrekken. Laat bijvoorbeeld jong (of ouder jong) talent zo nu en dan een melodie inspelen. Interactie draagt bij aan het gevoel van gedeeld eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor de omgeving. Dat vind ik een belangrijke voorwaarde, passend ook bij Houten, om het centrum levendiger te maken. Stimuleer en faciliteer verenigingen en inwoners (gebeurt nu ook al) om met initiatieven te komen, speciaal ook gericht op het centrum. Zonder dat er per se sprake hoeft te zijn van een religieuze grondslag, waarderen veel inwoners de rust op zondagen. Wat doen we met evenementen in het centrum op zondagen? Hoe prikkelen en stimuleren we de geest, sociaal contact en creativiteit op een laagdrempelige manier? Schaaktafels, straattheater, activiteitenmarkten etc. kunnen hier bijvoorbeeld aan bijdragen. OnderzoeksresultatenEr lijkt sprake te zijn van gedegen onderzoek. Echter, doordat in dit conceptdocument de bijlagen en literatuurverwijzingen nog niet zijn opgenomen, is het lastig om een waardeoordeel te geven. Ik ga ervan uit dat dit in de definitieve versie van het plan goed uitgewerkt zal zijn. Wel ben ik extra benieuwd naar de input van jongeren. Op welke manier zijn zij tot nu toe betrokken bij het proces?Doelgroep analyse Heldere en herkenbare analyse. Goed om alle doelgroepen mee te nemen. Zorg voor een goede en duidelijke toelichting bij de afbeeldingen. We hebben bij de Ruimtelijke Koers gezien dat afbeeldingen soms op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden.Beleidsanalyse gemeente HoutenDuidelijk en herkenbare analyse. In het plan staat: “Ook deze analyse dient als bouwsteen voor de uitwerking van het plan van aanpak. Alle onderdelen komen in meer of mindere mate voor in de uitwerking van dit plan van aanpak. De thema’s bieden zowel kansen als uitdagingen.” Verantwoord dit in het plan bij het toelichten van de acties en zet ook uiteen welke kansen en uitdagingen bedoeld worden.Kwalitatief onderzoek onder inwoners van HoutenTop dat er zo breed wordt ingezet op participatie! Ik ervaar het gemeentebestuur en de gemeentepolitiek als zeer uitnodigend en toegankelijk. De uitkomsten zijn wat mij betreft ook een goede vertaling van alle input tot nu toe. Belangrijk om in ogenschouw te nemen is wel dat sommige inwoners minder geïnteresseerd zijn in de plaatselijke politiek en media. Daardoor is het mogelijk dat zij later instromen in het participatieproces en zich wellicht minder gehoord voelen. Ook na het vaststellen van dit plan, lijkt het me daarom zinvol als er een ‘inspiratie en ideeënhoek’ beschikbaar blijft, waar mensen met creatieve ideeën kunnen blijven komen. Uiteraard zal er verder natuurlijk ook altijd de mogelijkheid zijn om in te spreken bij rondetafelgesprekken.Visie op het centrumDuidelijke punten. Betrek in de visie ook het Houtens DNA. Hoe vinden we dit terug in het centrum (gedeeld eigenaarschap, groen, inclusief, proeftuin, fietsvriendelijk etc.)? Welke waarde heeft het centrum in het (recente) verleden gehad en welke goede dingen willen we borgen?Rol van het centrumPrima om het plan af te sluiten met een visie op de toekomstige rol van het centrum. Geef dit hoofdstuk een duidelijkere titel, die refereert aan de toekomst. Er staat: “Als uitgangspunt wordt hiervoor het verhaal genomen dat Houten in de toekomst een belangrijk knooppunt is voor de omliggende randgemeenten (Bunnik etc.). Het moet dus uniek zijn om deze functie te kunnen vervullen in de toekomst.” Mij is onduidelijk waarop gebaseerd is dat Houten deze regionale rol zou hebben. Is dit onderzocht? Mij lijkt het niet realistisch om ervan uit te gaan dat inwoners van omliggende gemeenten Houten als knooppunt zouden zien. Bovendien heb ik mijn twijfels of de infrastructuur rondom het centrum veel toename in verkeersbewegingen aan zou kunnen. Sowieso vind ik verkeer en mobiliteit nog onvoldoende uitgewerkt in het plan.Belangen en imago vastgoedontwikkelaarsWe kunnen er niet omheen: Vastgoedontwikkelaar Altera staat er bijzonder slecht op bij de Houtense bevolking. Publiek geheim is dat er te hoge huren zijn gevraagd aan winkeliers en dat dit een belangrijke reden is voor het verdwijnen van veel winkels. Altera lijkt er belang bij te hebben dat winkels verdwijnen, zodat dit gebied sneller herontwikkeld kan worden, althans dat is het geluid binnen de Houtense samenleving. Om draagvlak en gedeeld eigenaarschap te creëren en stimuleren, is het van belang dat Altera transparant is richting de Houtense bevolking in haar belangen en wensen voor het gebied. Is Altera bereid om financieel water bij de wijn te doen als dat in het belang is van Houten? Of wil Altera zakelijk per se het onderste uit de kan halen? Ook Woonin (voorheen Viveste) bezit vastgoed in het centrum. Willen- en kunnen zij investeren in hun panden? Moeten er bewoners uit hun huizen? Duidelijkheid en transparantie is belangrijk en kan ook voor meer draagvlak zorgen.Een centrum voor iedereenHet plan stuurt er duidelijk op aan om van het centrum nog meer een ontmoetingsplek te maken. Een mooie visie die goed past bij het Houtens DNA. Een centrum voor iedereen betekent ook dat inclusie zeer belangrijk is. Het nieuwe centrum moet 100% rolstoelvriendelijk zijn. Alle mensen moeten zich thuis- en welkom kunnen voelen. Concrete aanbevelingenOp basis van mijn feedback kom ik tot de volgende concrete aanbevelingen:
Zorg (ook voor inwoners) voor een compleet uitgewerkt plan, inclusief bronvermeldingen en bijlagen.
Werk het plan netter uit m.b.t. spelling, formulering en consequentie in de opmaak van de tekst en figuren.
Wees duidelijker over het doel van het plan en de status die het krijgt.
Zorg voor een pakkende inleiding en een nawoord.
Voeg een extra fase toe aan het participatieproces, zodat bewoners na deze aanpassingen nog een keer kunnen reageren. Dit alvorens het college een besluit neemt.
Nodig jongeren en de Fietsersbond uit om een volledige vertegenwoordiging te hebben in de vitale coalitie.
Kijk nogmaals naar de structuur van het plan en wijzig evt. de volgorde van hoofdstukken.
De tijdlijnen bij de acties vind ik onduidelijk. Wees duidelijker over het onderwerp en voeg bijvoorbeeld pijlen toe om de volgorde van acties te verduidelijken.
Geef een duidelijkere toelichting bij de afbeeldingen.
Groen en blauw toevoegen is niet genoeg voor meer sfeer in de fysieke omgeving. Werk zaken als architectuur, licht en kleur beter uit.
Onderzoek waar het centrum aan moet voldoen om in de toekomst ‘klimaatbestendig’ te zijn.
Betrek inwoners, vooral ook de jeugd, bij het ontwerp van een nieuw cultuurgebouw.
Laat het nieuwe gebouw tot leven komen met behulp van interactie en gevoel van gedeeld eigenaarschap (tekeningen, gedichten op de gevel etc.)
Onderzoek of een 'Gemeente Houten app' kan bijdragen aan cohesie, informatievoorziening en interactie in het nieuwe centrum en Houten in het algemeen. Een app kan voor alle generaties interessant en verbindend zijn.
Werk 'Houten Fietsstad' nog verder uit in het plan.
Zorg voor een duidelijke koppeling met het Houtens DNA en werk dit ook verder uit.
Wees duidelijker en uitgebreider over mogelijk tijdelijke invulling van leegstaande panden.
Maak Het Rond kleurrijker, bijvoorbeeld met street art en tijdelijke kunst.
Wees terughoudend met grootschalige evenementen op de zondagen.
Werk de beleidsanalyse van de Gemeente Houten uitgebreider uit in het plan.
Handhaaf een ‘ideeën en inspiratiehoek’, waar inwoners ook later gedurende het proces met inbreng kunnen komen.
Toets nogmaals de toekomstvisie op de rol van het centrum. Veel participanten lijken zich niet te herkennen in ‘Houten als knooppunt voor omliggende gemeenten’.
Werk verkeer en mobiliteit beter uit in het plan.
Stimuleer en verzoek de vastgoedontwikkelaars Altera en Woonin om transparanter te zijn in hun wensen en belangen. Zorg dat er een betere communicatie is naar inwoners op dit gebied. Waak voor complottheorieën en investeer in draagvlak onder de Houtense bevolking.
Streef naar 100% inclusie en gastvrijheid en benoem dit in het plan.
Tot slotHouten staat in vele opzichten voor een grote transformatie van het centrumgebied. De betrokkenheid van velen laat zien dat inwoners van hun gemeente houden. Hoewel ‘best practices’ waardevol kunnen zijn, hebben we het in Houten altijd op een creatieve manier ‘anders’ en vernieuwend gedaan. Kies een eigen unieke Houtense koers! Succes in de toekomst valt of staat ook bij draagvlak. Hoe mooi zou het zijn als Houtenezen en Houtenaren zich écht deel voelen van deze ontwikkeling. Blijf inwoners (vooral ook de jonge generatie) te allen tijde betrekken bij de ontwikkelingen. Er is een ambitie om alles erg snel te doen. Kijk waar de grootste prioriteiten liggen en probeer dat eerst op te pakken. Het plan heeft erg mooie ambities! Probeer tot raadsbrede steun te komen. Een nieuw centrum van- en voor heel Houten!
